Menu

Onderdeel van Pixfactory

De ongenuanceerde wannabe fotograaf

Ik weet het nog goed, één van de eerste keren dat ik lezing + fotobespreking gaf bij een fotoclub. Een zaal met potentie voor zeker 60 man. Met 40 toehoorders blijven er dan altijd wat stoelen leeg. Geen probleem, want 40 is nog steeds een erg mooi aantal. Langzaam vulde de zaal met mensen. Sommigen kwamen een hand geven en een praatje maken. Deze mensen gingen vooraan zitten om alles goed te kunnen zien en horen. Maar een groepje 'gevorderden' niet. Die hoefden geen hand te geven. Die waren vooral met elkaar bezig. Beetje lacherig keken ze mijn kant op en met een meewarige blik zakten ze naast elkaar op de stoelen van de allerlaatste rij. Terwijl ik vol spanning mijn verhaal deed en foto's liet zien hoorde ik constant van achterin de zaal een geroezemoes, gemompel en zachtjes lachen. Uiteraard waren het ook exact deze mensen die voor de bespreking geen foto's hadden ingeleverd...
Artistieke creatie of gewoon lelijk? En als je al wat vindt.. moet je dat dan ook per se ongenuanceerd vermelden? Fotograaf: Johan van der Wielen

De zelfbenoemde ‘goede’ fotograaf

Herken je dit in jouw club? Gelukkig – zo heb ik in de afgelopen jaren mogen ondervinden – hebben lang niet alle clubs (meer) dit soort leden. Toch kom ik ze (helaas) nog (te) veel tegen. De zelfbenoemde ‘goede’ fotograaf. De persoon die zelf zelden tot nooit eigen werk laat zien, maar altijd vooraan staat om kritiek op anderen te geven. Liefst in een groepje bij elkaar staan te smoezen, zo zacht dat je het niet kan horen maar wél zo hard dat je hoort dát ze smoezen. Ze vinden dat ze de wijsheid in pacht hebben, dat ze overal verstand van hebben en – dat is misschien nog wel het ergste – dat ze hun ongenuanceerde mening ook ‘moeten’ verkondigen. Iedereen moet horen wat zij vinden.

“Dit zou ik dus nooit doen, een eikel op een paddo leggen voor de foto”. Misschien juist omdat ik het zo aantrof dát ik er een foto van maakte.. Fotograaf: Johan van der Wielen

Zo begon ik ooit aan een van mijn Finland reizen waarbij één van de deelnemers van het allereerste begin tegen mij begon te vertellen over een ‘professionele’ vriend, over de prijzen die gewonnen waren, over alle lof die was geuit, over alle publicaties en over alle uitnodigingen voor opdrachten. Toen puntje bij paaltje kwam om de eerste beelden te bespreken vond deze deelnemer dat echter niet nodig: “ik laat nooit onbewerkt materiaal zien”, “ik geef nooit RAW files af aan derden” en “voor mij heeft een fotobespreking geen toegevoegde waarde.”. Hoe arrogant en … hoe ontzettend voorspelbaar.

Kritiek op de ‘meester’

Soms gaat het nog verder. Niet alleen willen ze niet met de billen bloot, niet alleen moet ik vooral ‘van horen zeggen’ aannemen dat ze goed zijn, maar blijkbaar is er nog een laatste actie nodig om hun plek in te nemen: kritiek op de meester. Zo had het clubje achterin de zaal niet alleen collectief geen enkel beeld ingeleverd voor de fotobespreking die ik zou leiden, maar aan het eind van het verhaal moesten er ook ‘punten’ gemaakt worden. Zonder enige vorm van nuance moest er per se kritiek geuit worden op mijn werk: “dat beeld van die kievitsbloem deed mij totaal niets, die zou bij mij in de prullenbak zijn verdwenen.” Een opmerking waar ik (of enig ander) niets mee kan, maar waarvan mij ook volledig de noodzaak ontgaat. Natuurlijk spreekt mijn werk niet iedereen aan, dat verwacht ik ook niet en hoeft ook niet. Als het dan niet aanspreekt kunnen we van gedachten wisselen waarbij je minstens interesse kan tonen in mijn overwegingen over waarom ik het op die manier heb gedaan. Maar nee, van interesse was geen sprake. Daar ging het natuurlijk ook niet om. Het enige doel van deze opmerking was te laten zien aan de mede clubgenoten dat je kritiek op ‘de meester’ durft te hebben. Waar hoop je dan op, wat is je doel? Dat iedereen na afloop van je opmerking denkt “hij durft iets te zeggen dus zal hij het wel weten.”? Dat je mede clubgenoten je vanaf dat moment als ‘goede’ fotograaf zien? Kritiek op de meester om jezelf op te hemelen…

Anders dan anders… voor de één een nieuwe stap in artistieke vrijheid, voor de ander een mislukking. Fotograaf: Johan van der Wielen

Ik ben alleen onder de indruk van foto’s

Wat is het resultaat bij mij? Per keer dat je mij vertelt hoe goed je wel niet bent, komt bij mij de lat over jouw werk hoger te liggen. Als je ongenuanceerde kritiek op mijn werk hebt verwacht ik ook dat de kwaliteit van jouw werk ver boven mijn beelden uitstijgt. Als je met je vriendjes achterin de zaal minzaam lacht over mijn foto’s ga ik er dus vanuit dat ik een beginner ben in vergelijking met jou. En áls ik dan uiteindelijk werk van je zie wil ik ook compleet achteroverslaan van ontzag. Je hebt mij verteld hoe goed je bent en dus wil ik dat ook zien. Je bent niet goed omdat je dat vertelt… je bent voor mij pas goed als je dat laat zien. Ik ben niet onder de indruk van praatjes, niet van spullen, niet van een arrogante houding, niet van al je ‘professionele’ vriendjes en al helemaal niet van je durf om lekker ongenuanceerd je mening te spuien. Ik ben alleen maar onder de indruk van je foto’s!

De absolute mening van de beginner

Het grappige is dat ik eenzelfde houding ook zie bij sommige beginnende fotografen. Wanneer ik een workshop geef voor mensen die nog heerlijk aan het begin van hun ontwikkeling staan, die hun camera aan het ontdekken zijn, kom ik vaak meer ongenuanceerde meningen tegen dan in een groep van gevorderde fotografen.

Zo was er een paar weken geleden een deelnemer aan mijn herfstworkshop die aan de ene kant nog erg aan het worstelen was met zijn camera, maar wel tegen een mededeelnemer (uiteraard niet rechtstreeks tegen mij) aan het verkondigen was dat veel van mijn composities niet klopten omdat je je onderwerp altijd links in beeld moet hebben en niet rechts. Dat is toch de regel? Hetzelfde zie je bij eerstejaars studenten die na een paar vakken met basiskennis hun mening verkondigen alsof ze de volledige wijsheid in pacht hebben. Diezelfde student is 3 jaar later, met minstens 300% meer kennis, ineens een stuk genuanceerder geworden in zijn mening. En eenmaal aan het werk blijkt de praktijk toch ineens veel weerbarstiger dan alle simpele kennis tijdens de studie.

“Dat vind ik dus lelijk, dat water zo als mist”. Fotograaf: Johan van der Wielen

Nuance en ontwikkeling gaan hand in hand

Bij de groep beginnende fotografen kom ik vaak twee uitersten tegen met aan de ene kant de persoon die enorm schroomt om wat te zeggen of te vinden omdat hij/zij vindt er nog onvoldoende van te weten en aan de andere kant de de persoon die precies weet wat hij wel of niet mooi vindt en vooral ook overal een mening over moet hebben. Daarentegen zie ik dat beide uitersten afnemen zo gauw de groep wat verder in de ontwikkeling is. In een workshop voor gevorderde fotografen ervaar ik bijna geen ‘absolute meningen’ meer. Natuurlijk vindt niet iedereen alles mooi, maar het wordt bijna nooit zo ongenuanceerd verkondigd. Waarom zou je ook? Omdat jij het niet mooi vindt is het toch niet automatisch slecht? En wat heeft de ander eraan als jij je mening verkondigt zonder argumenten of opbouwende feedback? Nee, daar zie ik veel meer interesse voor elkaars werk: “het is misschien niet mijn stijl maar ik ben enorm benieuwd hoe hij/zij dat gedaan heeft en wat de overwegingen waren.”

“Die hele foto is bewogen… dat is toch mislukt?” Fotograaf: Johan van der Wielen

Wie de schoen past…

Natuurlijk beschrijf ik hier een paar uitersten, maar ik kom ze helaas nog steeds te vaak tegen. Bijvoorbeeld de beginner die bij het zien van een beeld met lange sluitertijd meteen verkondigt “dat vind ik dus echt niet mooi”. Maar ook de zelfbenoemde ‘goede’ fotograaf die dat niet laat zien met eigen werk, maar door middel van ongenuanceerd commentaar. Voor deze uitersten heb ik maar weinig respect. Misschien moet ik het wel omdraaien: als je je mening snel klaar hebt en je mening is erg zwart/wit moet je je afvragen of je wel echt zo goed bent als je jezelf ziet.

“Invoerende lijnen horen van linksonder te komen… en dan die toren achter dat huis…” Fotograaf: Johan van der Wielen

Zo, een heftig betoog, welke helemaal past in mijn betoog over de Oostvaardersplassen destijds. Ook daar riep ik op tot meer kennis en argument voor je je mening spuit. Moet overigens wel bekennen dat ik hier tegenwoordig wel mee speel. Soms neem ik juist beeldmateriaal mee waarvan ik weet dat niet iedereen het zal smaken. Want net zoals de figuren op de achterste rij hun mening brullen dat het niets is… zo zijn er ook steeds meer mensen op de eerste rij die juist opgelucht ademhalen: “Oh fijn, ik ben niet de enige die dit leuk vindt … blijkbaar hebben de mensen op achterste rij niet per se gelijk!”

Daarom mijn adviezen aan allen die zich aangesproken voelen:

  • Wil je gezien worden als goede fotograaf? Verdien dan je respect met beelden.
  • Vind je iets niet mooi? Toon dan interesse in de overwegingen en techniek maar laat de fotograaf in zijn/haar waarde.
  • Er is geen ‘wetboek-der-natuurfotografie’ en dus geen absolute regels. Er zijn handreikingen die je wel of niet kunt gebruiken. Niet meer en niet minder.
  • Vind je wel iets mooi? Schroom dan ook niet om een compliment te geven… wie goed doet …

Geef een reactie

46 reacties

  1. Dag Johan,
    Een prikkelend stukje inderdaad en voor mij vanuit meerdere richtingen herkenbaar. Ook ik ben ooit begonnen met fotografie en ook ik heb destijds in mijn enthousiasme wel eens beginselen die ik nog maar net geleerd had als “waarheid” gespuid. Gaandeweg merk je dan wel dat er meer is dan regeltjes, en dat ook in de fotografie geldt: Hoe meer je weet, hoe meer je er achter komt dat er nog veel meer is dat je niet weet. Daarom kan ik nu slechts met begrip en mildheid reageren op de soms betweterig lijkende uitlatingen van beginnende enthousiastelingen, wetende dat het een fase is die ik zelf, en met mij vast ook vele anderen, ook doorgemaakt heb. Gewoon lekker hun gang laten gaan en hier en daar wat helpen als daar behoefte aan is. Dat komt vanzelf wel goed.
    En wat de zelfbenoemde criticasters betreft: Mensen, en dus ook fotografen, zijn allemaal verschillend (dat vind ik nou juist het mooie van de mensheid) en iedereen beleeft dus ook op zijn eigen manier plezier aan de fotografie. De een maakt graag mooie foto’s, de ander speelt graag met apparatuur, weer een ander verzameld camera’s, enz. En als sommigen dan hun plezier halen uit het leveren van kritiek, dan laat ik ze gewoon lekker hun pleziertjes hebben. Ik hoef het er per slot van rekening niet mee eens te zijn, smaken verschillen nu eenmaal. Gewoon leven en laten leven. Dat is mijn plezier in de fotografie.

  2. Ooit heb ik 2 cursussen fotografie gedaan waarin ik van degene die het gaf veel geleerd heb. Wat me tegenviel was de negatieve kritiek op elkaars werk van de cursisten. Ook dat je niet een bepaald merk camera had. Je moest het perfecte plaatje schieten, want dat deden “zij” ook. Je komt toch ook om van elkaar leren en een keer positieve kritiek te krijgen? En het merk camera doet er toch niet toe. Mij heeft mij er tot nu toe van weerhouden om nog eens een fotografiecursus te volgen.

    1. Wat raar…. ik daag deelnemers van mijn workshops juist uit om die foto’s in te leveren die juist niet echt gelukt zijn om samen te kijken hoe je dat zou kunnen verbeteren. Die foto’s die al perfect zijn hoeven we niet te zien bij een bespreking … een bespreking is juist om te leren en te kijken waar verbetering mogelijk is.

      1. Het zou ook nog positief kunnen uitpakken dat wanneer je zelf niet tevreden bent over een foto anderen er juist happy van worden. Met deze feedback bekijk je je foto opnieuw, pas je eventueel het e.e.a. aan en kan het zelfs wat meer vertrouwen geven in je werk.
        Ik ben geen lid van een officiele fotoclub, wel sparren we onderling op de groepsapp(s) over onze foto’s. Hierin valt mij dus op dat we soms ontevreden zijn over onze eigen werk en we aan de hand van waar we goed in zijn, elkaar kunnen helpen én soms verbaasd omdat de rest je foto een geweldig plaatje vindt.
        Inspirerend stuk Johan!

        1. Dank je wel 🙂 Wat mij betreft is de enige reden om foto’s te bespreken samen op constructieve en respectvolle wijze te kijken hoe je elkaar kunt ondersteunen in ieders eigen ontwikkeling. Daarbij gaat het er niets een om of ik het wel mooi vindt maar wel of ik jou kan helpen in je zoektocht naar eigen stijl.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

46 reacties

  1. Dag Johan,
    Een prikkelend stukje inderdaad en voor mij vanuit meerdere richtingen herkenbaar. Ook ik ben ooit begonnen met fotografie en ook ik heb destijds in mijn enthousiasme wel eens beginselen die ik nog maar net geleerd had als “waarheid” gespuid. Gaandeweg merk je dan wel dat er meer is dan regeltjes, en dat ook in de fotografie geldt: Hoe meer je weet, hoe meer je er achter komt dat er nog veel meer is dat je niet weet. Daarom kan ik nu slechts met begrip en mildheid reageren op de soms betweterig lijkende uitlatingen van beginnende enthousiastelingen, wetende dat het een fase is die ik zelf, en met mij vast ook vele anderen, ook doorgemaakt heb. Gewoon lekker hun gang laten gaan en hier en daar wat helpen als daar behoefte aan is. Dat komt vanzelf wel goed.
    En wat de zelfbenoemde criticasters betreft: Mensen, en dus ook fotografen, zijn allemaal verschillend (dat vind ik nou juist het mooie van de mensheid) en iedereen beleeft dus ook op zijn eigen manier plezier aan de fotografie. De een maakt graag mooie foto’s, de ander speelt graag met apparatuur, weer een ander verzameld camera’s, enz. En als sommigen dan hun plezier halen uit het leveren van kritiek, dan laat ik ze gewoon lekker hun pleziertjes hebben. Ik hoef het er per slot van rekening niet mee eens te zijn, smaken verschillen nu eenmaal. Gewoon leven en laten leven. Dat is mijn plezier in de fotografie.

  2. Ooit heb ik 2 cursussen fotografie gedaan waarin ik van degene die het gaf veel geleerd heb. Wat me tegenviel was de negatieve kritiek op elkaars werk van de cursisten. Ook dat je niet een bepaald merk camera had. Je moest het perfecte plaatje schieten, want dat deden “zij” ook. Je komt toch ook om van elkaar leren en een keer positieve kritiek te krijgen? En het merk camera doet er toch niet toe. Mij heeft mij er tot nu toe van weerhouden om nog eens een fotografiecursus te volgen.

    1. Wat raar…. ik daag deelnemers van mijn workshops juist uit om die foto’s in te leveren die juist niet echt gelukt zijn om samen te kijken hoe je dat zou kunnen verbeteren. Die foto’s die al perfect zijn hoeven we niet te zien bij een bespreking … een bespreking is juist om te leren en te kijken waar verbetering mogelijk is.

      1. Het zou ook nog positief kunnen uitpakken dat wanneer je zelf niet tevreden bent over een foto anderen er juist happy van worden. Met deze feedback bekijk je je foto opnieuw, pas je eventueel het e.e.a. aan en kan het zelfs wat meer vertrouwen geven in je werk.
        Ik ben geen lid van een officiele fotoclub, wel sparren we onderling op de groepsapp(s) over onze foto’s. Hierin valt mij dus op dat we soms ontevreden zijn over onze eigen werk en we aan de hand van waar we goed in zijn, elkaar kunnen helpen én soms verbaasd omdat de rest je foto een geweldig plaatje vindt.
        Inspirerend stuk Johan!

        1. Dank je wel 🙂 Wat mij betreft is de enige reden om foto’s te bespreken samen op constructieve en respectvolle wijze te kijken hoe je elkaar kunt ondersteunen in ieders eigen ontwikkeling. Daarbij gaat het er niets een om of ik het wel mooi vindt maar wel of ik jou kan helpen in je zoektocht naar eigen stijl.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Johan van der Wielen

Johan van der Wielen

Johan is altijd op zoek naar sfeer en licht; van 's morgens vroeg tot diep in de nacht. Hij is fulltime bezig met fotografie, schrijven en het organiseren van fotografiecursussen en fotoreizen

Meer columns van deze auteur

Deze artikelen vind je vast ook interessant: