HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
tutorials

Weinig licht, hoge ISO

We leven in een tijd van razendsnel voortschrijdende technologie. Elke nieuw aangekondigde camera heeft weer een betere sensor. Niet alleen met nog meer megapixels, maar vooral ook met betere prestaties bij hoge ISO-waarden. Doorgaans een zegen, maar soms gek genoeg ook een vloek.

hoge ISO
Dankzij de moderne techniek is het zelfs met langzame lenzen mogelijk foto’s te maken met een sluitertijd die kort genoeg is om de vormen van een constant bewegende aurora te bevriezen. En toch relatief ruisarm! Fotograaf: Marijn Heuts
Delen

Zegen

Met de moderne sensoren kunnen we foto’s maken die tot enkele jaren geleden ondenkbaar waren. Het is moeilijk voor te stellen dat je voor scherpe foto’s van schemeractieve dieren zoals dassen tot voor kort met flitsers móest werken. En ook foto’s van een nachtelijke hemel waren slechts voor weinigen weggelegd. Bij lage ISO heb je immers een lange sluitertijd nodig en dan krijg je automatisch bewogen sterren en andere hemellichamen. Tegenwoordig kan iedereen zulke foto’s maken en dat is zeker een zegen.

hoge ISO
ISO 6400, niet volledig scherp en heel erg donker. En uiteindelijk mijn favoriete beeld van een heel seizoen bronstfotografie. Juist vanwege de opgeroepen sfeer. Fotograaf: Marijn Heuts

Vloek

Het resultaat is echter ook dat we een oneindige stroom aan gelikte, cleane beelden te zien krijgen. Te gelikt eigenlijk. Waarom? Het zijn juist kleine imperfecties die de zeggingskracht van een kunstwerk (en dus ook een foto) vergroten. Ruis en korrel zijn onder die imperfecties te scharen. Sla maar eens een boek open met foto’s uit diverse decennia, zoals het onlangs verschenen 50 Years of Wildlife Photographer of the Year. Je zult zien dat je het langst blijft hangen bij foto’s uit lang vervlogen tijden toen er nog met ‘ruisachtige’ sensoren of zelfs met film werd gewerkt. Idem de vroege boeken van Fred Hazelhoff: ruis en dichtgelopen schaduwen als wisselgeld voor niet uitgebeten hooglichten. Technisch verre van perfect, maar juist daardoor zijn het krachtige, emotievolle foto’s. Niet gedateerd, maar tijdloos.

hoge ISO
Veel te donker om te fotograferen, door de zoeker is niks te zien en ook Liveview geeft een zwart beeld. Op de gok scherpstellen en meebewegen met een langslopende leeuwin geeft dit oerbeeld als resultaat. Fotograaf: Marijn Heuts

In de camera

Dergelijke beelden zijn nog steeds te maken, al wordt het steeds lastiger ruis in een foto te brengen! Niet alle onderwerpen lenen zich voor een aanpak met ruis, met name in toch al grauwe of duistere omstandigheden werkt het goed. Probeer maar eens een edelhert in de ochtendschemering met 6400 ISO op de korrel te nemen. Liefst nog iets onderbelichten en dan in de nabewerking de belichting wat ophalen en zie daar, sfeerverhogende ruis die perfect past bij het moment. Extra ruis in een foto die duidelijk op een zonnige dag is genomen ‘klopt’ niet met de verwachting van de kijker en werkt daardoor veel minder goed.

hoge ISO
Leeuw of edelhert maakt geen verschil; Veel te donker om te fotograferen, door de zoeker is niks te zien en ook Liveview geeft een zwart beeld. Op de gok scherpstellen en meebewegen met een langslopend plaatshert geeft dit oerbeeld als resultaat. Fotograaf: Marijn Heuts

In de software

Ook achteraf in de software kun je ruis toe voegen. Zowel Photoshop, Lightroom als allerhande plugins bieden deze mogelijkheid. Mocht je het een raar idee vinden om ruis toe te voegen aan je zorgvuldig gemaakte cleane foto’s, weet dan dat ook professionele beeldbewerkers dit toepassen om hun volledig in Photoshop gecreëerde werken meer op een foto te laten lijken.

Deel dit artikel


13
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Douwe Struiksma op 30 december 2016 om 11:26

    Marijn, hoi! Mooie bespiegelingen over de ‘perfecte imperfectie’. ’t Geeft prachtige effecten wanneer je al in nog redelijk donkere omstandigheden met de camera aan de slag gaat en probeert te focussen op ‘onzichtbare’ onderwerpen. ‘k Ben al een tijdje bezig om zo grote groepen ganzen die vroeg in de ochtend hun veilige ‘waterschuilplaats’ verlaten om te gaan foerageren in de weilanden, vast te leggen. De massaliteit van de groepen is al indrukwekkend en nog meer wanneer ze in de vroege ochtend aanstalten maken om te vertrekken: veel gezang en vleugelgeklap en mooie ‘bewegende’ beelden, met blauwzweem van het vroege uur en korreltjes in de bestanden. En zo blijf je idd langer kijken naar wat je gezien hebt :).

    1. Door Marijn op 30 december 2016 om 16:35

      Dat klinkt goed, benieuwd naar de resultaten!

  2. Door Marijn op 27 december 2016 om 21:27

    Even als nieuw bericht, anders wordt het onleesbaar uitgerekt. Dank je voor de toelichting, dat scheelt inderdaad. Ik denk dat in het begin een bewogen foto een toevalligheid kan zijn. Daar leer je van zodat je het later bewust kan toepassen. En of een resultaat dan mooi of gelukt is, is puur subjectief. Ik kijk zelf naar een voldoende scherp oog, mooie streperigheid en dat soort dingen. En en beeld moet beklijven, ik moet er naar terug blijven gaan. Dan is ie gelukt en anders gaat de foto weg.

  3. Tegenwoordig is het wel een hype om onscherpe opnames als goed te beteugelen.
    Waar trek je de lijn of zoiets de bedoeling was of het gewoon een fout betreft. Dan bedoel ik vooral de aangehaalde voorbeelden

    1. Door Marijn op 27 december 2016 om 21:06

      Uiteindelijk gaat het er om wat jou als fotograaf aanspreekt. De foto’s bij het artikel vind ik geslaagd en daarom heb ik ze ook niet gedelete. En natuurlijk zijn er uit die serie ook mislukte beelden. Naarmate je langer fotografeert zullen je minder foto’s ‘overkomen’ en ga je bewuster experimenteren. Dan heb je alleen nog wat geluk nodig.

      1. Als U deze foto’s als gelukt beschouwt, wanneer zijn ze dan niet gelukt ?

        1. Door Marijn op 27 december 2016 om 21:15

          Als ze me niet aanspreken. Ik fotografeer namelijk vooral voor mezelf en mijn eigen plezier. En u?

          1. Ik fotografeer ook voor mezelf uiteraard, plezier in deze mooie hobby is het belangrijkste naar mijn mening.
            Aan uw reactie te lezen kwam mijn vraag misschien hard over, maar was zeker niet slecht bedoelt hoor.
            Ik ben gewoon benieuwd hoe anderen naar foto’s kijken en stel me daarbij soms de vraag wanneer een bewogen foto de bedoeling was of wanneer het een toevalligheid betreft.

  4. Goede tip, ga ik proberen

  5. Ik de link tussen technisch niet perfect foto’s en emotievol wel erg kort door de bocht. Het een heeft volgens mij niet veel met het ander te maken. Je kunt net zo goed emotie in een foto leggen als ie technisch wel perfect is. Ik kwam vandaag toevallig in aanraking met Robert Osborn, die maakt technisch perfecte platen maar met veel emotie in de portretten (wat mij betreft).

    1. Door Marijn op 22 december 2016 om 13:13

      Hoi Erik, dit is een extract uit het boek Creatieve Natuurfotografie. Ik stel ook niet dat technisch perfecte foto’s niet emotievol kunnen zijn, zeker niet. Maar imperfecte foto’s hebben vaak meer zeggingskracht (en emotie) dan bijna geplastificeerde beelden. Het een sluit het ander zeker niet uit. En dank je voor de tip, ik ga meteen eens kijken!

  6. well said……………

    1. Door Marijn op 22 december 2016 om 13:11

      Dank je Ed!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *