HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
tutorials

Focus stacking

Er zijn situaties waarin je tegen de grenzen van de technische mogelijkheden van je camera aan loopt. Soms wil je simpelweg meer scherptediepte dan mogelijk is.

Focus stacking
Dit detail van ijskristallen werd gemaakt met behulp van tussenringen. Er zijn vijf beelden op elkaar gelegd met het programma CombineZM om de scherptediepte te vergroten. Fotograaf: Ron Poot
Delen

Zeker bij hoge vergrotingen is de scherptediepte beperkt en krijg je niet je hele onderwerp scherp, terwijl je dat soms wel wilt. Je kunt wel verder diafragmeren, maar bij F22 of F32 houdt het meestal op. Bovendien is de lens bij zo’n hoog diafragma niet meer echt scherp. Een andere situatie doet zich voor als je meer scherptediepte in je onderwerp wilt hebben, maar niet verder wílt diafragmeren, omdat daarmee je rustige achtergrond verloren gaat.

Opname techniek

Voor beide situaties ligt de oplossing in het maken van een serie foto’s en de nabewerking: focus stacking. Heel simpel gezegd stapel je verschillende foto’s op de computer op elkaar om de scherpte te vergroten. Om een goede ‘stapel’ foto’s te krijgen moet je hier met fotograferen rekening mee houden. Zorg dat alles stevig opgesteld staat, zodat de camera of het onderwerp niet kan verplaatsen. Stel nu scherp op het voorste puntje van je onderwerp. Maak de foto en verleg de scherpte een klein beetje naar achteren. Maak weer een foto, enzovoorts – net zolang tot je het hele onderwerp hebt gehad. Je krijgt zo een serie foto’s waarbij telkens een ander deel van je onderwerp scherp is. Om de scherpte telkens te verleggen kun je de scherpstelring telkens iets verdraaien. Nauwkeuriger is om met een scherpstelslede te werken. Let er op dat de belichting bij alle foto’s gelijk blijft.

 

Streepjesdwergspanner; Freyer's Pug; Eupithecia intricata
Voor deze opname van de pop van een nachtvlindertje is een stack gemaakt van 14 foto’s met behulp van Helicon Focus. Fotograaf: Jaap Schelvis
Bewerking

Je kunt nu de foto’s inladen in je fotoprogramma. Het programma voert (handmatig of automatisch) twee stappen uit. Allereerst worden de foto’s exact uitgelijnd. Er zijn namelijk altijd kleine verschuivingen tussen de verschillende foto’s. Daarvoor wordt gecompenseerd. Daarna worden de beelden samengevoegd tot één beeld. Daarbij neemt de software van elke foto het scherpste gedeelte. Zo creëert het programma een enkel beeld waarin alles scherp is. Vaak is het resultaat direct goed, maar soms moet er handmatig nog wat worden bijgesteld. Focus stacking werkt het best als er één onderwerp in beeld is waarbij het scherpteverloop geleidelijk is. Heb je meerdere onderwerpen die elkaar overlappen, bijvoorbeeld bloemblaadjes, dan werkt het stacken vaak niet goed.

Software

Voor focus stacking zijn verschillende programma’s op de markt. Het werkt prima met Photoshop, maar er zijn ook tal van specialistische programma’s waarmee hetzelfde resultaat bereikt kan worden. Het programma dat het meest gebruikt wordt is CombineZP. Dit programma is gratis, werkt eenvoudig en heeft ook de mogelijkheid om in batchmode te werken. Als je kiest voor batchmode, zorg dat je de beelden opslaat als TIFF-bestand omdat de JPEG-bestanden erg gecomprimeerd worden. Gratis stacking-software voor de Mac is nauwelijks te vinden, maar Helicon Focus is een relatief goedkoop programma geschikt voor Apple gebruikers. Het gebruik van de software is zeer eenvoudig.

 

 

cover macrofotografie praktijkboekMeer lezen over macrofotografie?

Koop ons Praktijkboek macrofotografie.
Hét standaardwerk over macrofotografie.
Te koop bij de betere boekhandel en via de webshop.

Deel dit artikel


5
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Corrie op 31 januari 2017 om 16:14

    Hallo Paul, Interessant artikel. Wilde direct CombineZP downloaden, maar kreeg steeds de melding van een virus.
    Wat de doen?

    1. Dag Corrie. Bedankt voor je reactie. Ik kan de link zelf niet testen omdat ik geen Windows heb, maar probeer deze eens:
      http://combinezp.software.informer.com/

  2. Door Erik Spaan op 28 maart 2015 om 19:59

    Hallo Paul, mooi artikel !
    Voor de Lightroom gebruikers is er (op de Mac) ook nog LR/Enfuse. Ik heb de open source tools Enblend/Enfuse ook standalone gebruikt (ben zelf geen LR gebruiker), werkt prima. Voor de GUI liefhebbers is er ook EnfuseGUI.

    1. Dank je Erik, wel van gehoord, maar nog niet geprobeerd. Moet ik zeker eens doen, want het zou wel handig zijn als plug-in. Dus dank voor de tip.

      1. O, ik zie dat je reactie al vrij oud is. Sorry. Kwam hem tegen vanwege bovenstaande nieuwe reactie. Eerder gemist dus…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *